Toen Bea Buikema van The Read Shop door ‘De Uitgeverij’ gevraagd werd om een lezing te organiseren van Arjan Dwarshuis moest ze bekennen nog nooit gehoord te hebben van Dwarshuis. Arjan zelf zag er de humor wel van in. De wild enthousiaste collega Monique Kok trok haar over de streep: ‘dat moet je doen!’

Natuurliefhebbers en vogelaars kennen de man wel. Toch had ook Arjan enig argwaan. Wie gaat er nu bij 30 graden naar een lezing? De komst van de wereldrecordhouder vogels spotten leverde een ongekende stormloop op. De zaal van Theater-Café Boelens had wel twee keer uitverkocht gekund. Mensen kwamen ervoor uit Haulerwijk en zelfs Groesbeek. ‘Een avondje uit met vogels’, sprak de vrouw naast de verslaggever die daarop vroeg waar ze vandaan kwam. Het bleek de moeder van Arjan. Zoonlief heeft een vakantiehuis in Norg en zijn moeder wilde wel mee. En ze hoort vervolgens haar zoon praten hoe het allemaal begon. Met schelpen zoeken op het Scheveningse strand, waar Arjan opgroeide. Maar in plaats van in de vuilnisbak bewaarde Arjan ze in een ladekast, genummerd en de namen werden opgezocht in een schelpengids. Maar vogels vond de piepjonge Arjan het allermooiste. Hij hield logboeken bij, bracht gewonde vogels naar een asiel of liet ze zwemmen in de badkuip thuis. Op 12-jarige leeftijd zag hij in stormweer een zonderling figuur met een telescoop, turend naar het strand. ‘Bent u een vogelaar?’, vroeg Arjan. Nadat hij voor het eerst een Jan van Gent voorbij zag vliegen voelde hij zich het gelukkigste kind op aarde. De passie voor vogels ging toen al ver. ‘Ik kocht als 15-jarige samen met een vriend een vliegticket voor Turkije. Ik had mijn moeder beloofd om in het resort te blijven. Maar we reden ver de binnenlanden in, voor Kaspische hoenders. Op reis in Peru, in een laadbak van een vrachtauto, hoorde hij van de wereldrecordhouder vogels spotten en wilde dit verbreken. Het leidde tot zijn ‘Big Year 2016’ waarbij hij veertig landen bezocht. Een jaar eerder wilde RTL er een reportage over maken en werd Humberto Tan laaiend enthousiast. De bekende Nederlander wilde een stukje meereizen en combineerde een reis naar Suriname met de Olympische Spelen. Hij vroeg Arjan wat de meest geweldige vogel daar was. ´Dat is de Harpijarend. Maar de kans dat je die ziet is nul.´ Maar de vogels met klauwen zo groot als een grizzlybeer werd wél gespot.

Wereldrecord

En 11-11-2016 was een historische dag voor Arjan: het wereldrecord verbroken: 6852 verschillende vogelsoorten. De reis en het record leidden tot een film die in achttien bioscopen werd gedraaid. En schreef er een boek over, ´Een bevlogen jaar´. Er volgde een tweede, specifiek over de Nederlandse natuur. Arjan licht er enkele vogels uit. Over de koekoek en zijn ‘evolutionaire wapenwedloop’ met waardvogels. Over de recente ontdekking van de koekoek die broeden in China en waarvan de wetenschappers tot op heden niet wisten waar ze naar toe vliegen. Het blijkt dat ze helemaal overwinteren in Mozambique. Maar Arjan vertelt ook boeiend over het omgaan van ons landschap en stelt de Grutto centraal. Omdat het slecht gaat met deze weidevogel. Desondanks is de Nederlandse natuur uniek. Om met name de vogeltrek. ‘Nederland is het kruispunt van de vogeltreksnelwegen’. Leuk is ook het verhaal over zijn hoogtepunt in ons land. ‘Het was mei vorig jaar. De Maasvlakte, met zijn lelijke industrie. Ik zag er geen enkele trekvogel. Ineens doemt daar een vinkachtige vogel op. Het leek op een Grijze Junco, die nog maar vier keer in ons land is gezien en normaal in Amerika voorkomt. Nadat ik de foto’s naar Amerika stuurde bleek het nog unieker: een ondersoort van de Junco, die nog nooit in Europa is gezien.’  Ondanks dat het slecht gaat met de natuur is er hoop. De Roerdomp komt ter sprake. Dankzij waterbergingsprojecten als de Onlanden is deze vogel na vijftien jaar weer gesignaleerd. Evenals het Blauwborstje, twintig paar Zeearenden, veertig paar Oehoes.  Er zijn zorgen, over de windmolens die precies op de trekvogelroutes staan. ´Voor mijn tweede boek had ik als titel bedacht ´Nederland watervogelland´, maar deze bestond al. Vandaar de naam Zomergasten, doortrekkers en overwinteraars. Al is dat niet zo handig voor een hashtag.´ Arjan Dwarshuis is verrast door het nieuwe natuurgebied Marker Wadden en toont fragmenten uit zijn nieuwe documentaire waarbij ook gefilmd is bij het Zuidlaardermeer. En de mensen in de zaal konden vragen stellen. Op de vraag hoeveel kilometer hij zelf gevlogen heeft geeft hij toe dat vliegen niet goed is voor het milieu. ´Ik zou als compensatie op mijn tachtigste bomen moeten planten. Ik heb besloten meer geld op te halen, voor bedreigde diersoorten én verhalen vertellen. ´ De gesigneerde boeken gingen als warme broodjes over de toonbank. En voor de vogelaars die geen kaartje konden krijgen is er goed nieuws. Mogelijk komt Arjan terug naar Eelde. Want de in Amsterdam woonachtige bevlogen Arjan Dwarshuis heeft ondervonden dat er in het noorden veel vogelaars zijn.