De gemeenteraadsverkiezingen zijn woensdag op het gemeentehuis tot een einde gekomen. Burgemeester Marcel Thijsen presenteerde daar onder het genot van een hapje en een drankje de uitslagen per stembureau. Vanaf half tien druppelden de uitslagen binnen. Dat duurde bijna tot middernacht. Toen waren alle stemmen binnen en konden de partijen hun zegeningen tellen of hun wonden likken. De grote aardverschuiving in de lokale politiek is uitgebleven. Maar net als de landelijke trend zijn in de gemeente Tynaarlo ook de lokale partijen de grote winnaars. Vooral Leefbaar Tynaarlo en nieuwkomer Tynaarlo.NU kwamen als overwinnaar uit de bus. Maar ook de PvdA van Koos Dijkstra komt met een zetel meer in de raad. Het was vooral opvallend dat de zetelverdeling na het tellen van twee stembureaus niet meer veranderde. Kortom als De Bloemert, Zuidlaarderveen en het Gemeentehuis zijn geteld, dan staat de zetelverdeling vast.

De grote winnaar van de avond is Leefbaar Tynaarlo. Zij stijgen van vier naar vijf zetels en zal de eerste gesprekken gaan voeren voor het vormen van een coalitie. Vooral in Vries en Zuidlaren bleken de leefbaren de grootste. Het gedoe binnen Gemeentebelangen heeft de partij geen goed gedaan. De van origine Eelder partij verliest een zetel. De afsplitsing van deze partij, Tynaarlo.NU, is de grote winnaar van de avond. Zij komen met drie zetels in de raad. De grootste partij van Eelde en Paterswolde. D66 behoudt de drie zetels en won de verkiezingen in Eelderwolde.De PvdA won ook een zetel en stijgt van twee naar drie zetels. Grote verliezer van de avond was het CDA. De christendemocraten komen met slechts een persoon terug in de raad. Ook het gesteggel binnen de VVD heeft de liberalen geen goed gedaan. De partij had vijf zetels, na de switch van Hilde Kammenga, maar komt nu met drie zetels in de raad. Ook GroenLinks verliest een zetel en gaat naar drie.

Afgestraft

‘Nadat ik de landelijke uitslagen voorbij zag komen, kon ik beter slapen,’ legt lijsttrekker van de VVD Gezinus Pieters uit. ‘Ik sta er dubbel in. Als je op het landelijke beeld afgaat, dan is het logisch dat wij een zetel hebben verloren. De lokale partijen hebben, ook landelijk, veel gewonnen. Zo ook in Tynaarlo.’ Pieters zegt verrast te zijn dat GroenLinks stand heeft gehouden. ‘Wij gaan uiteraard in gesprek met de informateur en of wij in de oppositie komen? Geen idee, we zullen het wel zien. Tijdens de verkiezingsavond was de verwachting binnen de liberale gelederen nog wel dat Leefbaar Tynaarlo zou verliezen. Raadslid Hilde Kammenga op de verkiezingsavond: ‘Ik neem aan dat Leefbaar Tynaarlo afgestraft zal worden voor vier jaar niets doen.’ Niets bleek minder waar.

‘Zuur, heel zuur,’ zegt lijsttrekker Henk Middendorp van het CDA. ‘Uitgaande van het landelijk beeld had ik verwacht een zetel te verliezen, maar twee? Dat niet. Klaarblijkelijk willen de kiezers een soort vernieuwing en bij de lokale partijen belooft men dat het allemaal anders en beter gaat worden. Wij gaan het zien.’ De fervent debater Middendorp zegt geen interesse te hebben om in het college te stappen. ‘Wij nemen ons verlies en gaan weer aan de opbouw beginnen. Ik neem mijn plek in de raad in en focus mij op de projecten die mij aan het hart gaan. Het knarrenhof bijvoorbeeld.’

Bij Gemeentebelangen Tynaarlo waren de druiven niet zo zuur als bij de christendemocratische collegae, maar een verlies van een zetel doet toch pijn voor de oudste partij van Tynaarlo. ‘Wij zijn, na alle toestanden, blij dat wij een zetel hebben kunnen behouden,’ zegt voorzitter en lijsttrekker Jacob van Gelder. ‘Wij wisten natuurlijk wat de nieuwe partij Tynaarlo Nu ging doen, omdat wij daar in eerste instantie ook bij betrokken waren. Ik ben heel trots op iedereen dat wij de partij van nul weer hebben kunnen opbouwen.’ De bedoeling was dat Gemeentebelangen onder leiding zou staan van Richard Aeilkema, maar door interne strubbelingen koos Aeilkema eieren voor zijn geld en richtte een eigen partij op. ‘Ik heb Richard (Aeilkema, red.) nog wel een bericht gestuurd. Stel dit en stel dat… dan waren wij de grootste geworden. Maar goed, gedane zaken nemen geen keer.’  Van Gelder sluit een eventuele deelname aan een coalitie niet uit. Van Gelder steekt daarbij nadrukkelijk de hand uit naar Leefbaar Tynaarlo. ‘Wij zullen echter nooit fuseren, dat zou zonde zijn van de oudste partij van Tynaarlo,’ stelt Van Gelder stellig. ‘Een coalitie met Leefbaar, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie en Gemeentebelangen sluit ik niet uit.’

Henk Berends

Een van de winnaars van de verkiezingen was Leefbaar Tynaarlo. ‘Wij hebben het knap gedaan. Ik had niet verwacht dat wij een zetel zouden winnen. Ik dacht dat wij gelijk zouden blijven,’ vertelt lijsttrekker Jurryt Vellinga. ‘Dit geeft de burger moed. De bal ligt nu bij ons. Wij hebben Henk Berends (oud-wethouder van de PvdA) gevraagd om de verkennende gesprekken te gaan voeren. Hij gaat met alle partijen praten. Hij geeft een advies en vervolgens praten wij in eerste instantie met deze partijen.’

Met de aanstelling van Berends als informateur lijkt de weg vrij te zijn om sowieso een coalitie te vormen met de andere winnaar, de PvdA. Lijsttrekker Koos Dijkstra versprak zich bijna: ‘Ik was aangenaam v…, nee blij, aangenaam blij met deze uitslag. Ik vond het al heel wat als wij twee zetels hadden kunnen behouden. Wij zijn dus beloond voor onze niet aflatende positief-kritische rol als oppositiepartij.’ De welbespraakte Zuidlaarder zegt dat alle winst eigen relatief is, dat heeft te maken met de verdeling van de restzetels. ‘Maar het zij zo, wij wachten een uitnodiging van de informateur af.’

De eigenlijke grote winnaar van de avond is de nieuwe partij Tynaarlo NU, de afsplitsing van Gemeentebelangen Tynaarlo. Zij komen vanuit het niets met drie zetels in de raad. ‘Ik ben natuurlijk hartstikke trots op dit resultaat,’ zegt lijsttrekker Aeilkema. ‘Na al het gedoe, dan dit resultaat nog kunnen neerzetten, dat is geweldig.’ De partij is vooral in Eelde en Paterswolde de grootste gebleken. ‘Ook wij wachten rustig af, wij zijn niet aan zet. Natuurlijk gaan wij praten over een rol in de nieuwe coalitie. Wij willen verandering en dan moet je het voor het zeggen hebben. De inwoners willen vernieuwing, dat blijkt. Dus dan kun je eigenlijk niet om de grote winnaar van de verkiezingen heen.’

Breed draagvlak

‘Het voelt nu een beetje alsof een band dat leegloopt,’ lacht lijstrekker Els Kardol van D66. ‘Ik vind de uitslag lastig om te duiden. In eerste instantie ben ik blij dat wij drie zetels hebben kunnen behouden. Dat had erger kunnen aflopen.’ De Eelder democraat heeft vooral te doen met haar collega Henk Middendorp van het CDA.  ‘Ik weet dat Henk en Hanneke (Wiersema, red.) keihard werken en dan een dusdanig verlies lijden. Dat is niet leuk.’

‘Op het gemeentehuis was er een poule gemaakt,’ lacht lijsttrekker van de ChristenUnie, Henny van den Born. ‘Onze griffier had het goed, dus zij heeft goede politieke antennes. Ik had gehoopt op een tweede zetel, maar dat mocht niet zo zijn. Uiteraard zijn wij beschikbaar voor een rol in de coalitie. Wij hebben natuurlijk ook een uiterst capabele wethouder in de aanbieding, Hans de Graaf.’ Van den Born doelt daarmee op een coalitie tussen Leefbaar, PvdA, GroenLinks, ChristenUnie en eventueel Gemeentebelangen. ‘Er moet wel een breed draagvlak komen. Ik geloof niet dat de nieuwe partijen direct in een coalitie moeten zonder bestuurlijke ervaring.’

De lijsttrekker van GroenLinks, Miguel Ririhena, zegt dat hij goed heeft geslapen na de verkiezingsuitslag. ‘De drie zetels hebben wij ingecalculeerd. De vier zetels bij de vorige verkiezingen hebben wij door het landelijke succes van Jesse Klaver behaald,’ aldus Ririhena. Achter de schermen lijkt de vriendschap tussen Leefbaar Tynaarlo en GroenLinks al beklonken. ‘Wij werken ook goed samen met de PvdA,’ zegt de lijsttrekker uit Vries. ‘Ik vind het dan ook een goede zet dat Henk Berends de informateur wordt.’

Mogelijkheden

Het ziet er naar uit dat voorafgaand aan de verkiezingen al diverse lijntjes zijn uitgeworpen. De informateur Berends stond al klaar in de coulissen van Leefbaar Tynaarlo. De vriendschap tussen Leefbaar Tynaarlo en GroenLinks lijkt in beton gegoten en de overeenkomsten tussen de partij van Ririhena en de PvdA zijn groot te noemen. Dus een coalitie met sowieso deze drie partijen is nagenoeg zeker. Echter daarmee zijn Vellinga c.s. er nog niet. Met eventueel de ChristenUnie hebben zij dan een hele krappe meerderheid, maar dan kan er gedacht worden aan een gedoogpartner in de raad. Dat zou dan Gemeentebelangen zijn, als verlengstuk van Leefbaar Tynaarlo in Eelde- Paterswolde.

De kiezer heeft echter ook nog gesproken. Een groot deel van de inwoners wil het blijkbaar anders, gezien het aantal stemmen die de partij Tynaarlo Nu heeft vergaard. Om dan de grote winnaar van de verkiezingen te negeren, lijkt op lange termijn niet verstandig voor Leefbaar Tynaarlo. Aan de andere kant heeft Tynaarlo Nu ook wel een grote broek aangetrokken, dus of een samenwerking tussen Leefbaar en Tynaarlo Nu constructief zal worden? Dat zou moeten blijken.

Een verdere samenwerking tussen D66 en Leefbaar Tynaarlo lijkt niet waarschijnlijk. Dat is vooral bij de grootste partij niet goed bevallen. Ook de VVD kan zich opmaken voor een rol in de oppositie. GroenLinks zou niet willen samenwerken met Gezinus Pieters.

Wethouders

Wie worden dan de wethouders? Voor de PvdA is dat afhankelijk van de portefeuilleverdeling. Zowel lijsttrekker Koos Dijkstra, als de nummer twee Anneke Lubbers lijken de voornaamste kandidaten te zijn. ‘De wethouder moet een kwalitatief goede kandidaat zijn,’ duidt Dijkstra. ‘Het moet geen beloning worden voor gedane arbeid voor een partij.’ Bij GroenLinks is de wethouderskandidaat Miguel Ririhena, dat heeft hij nooit onder stoelen of banken gestoken. Zoals eerder gesteld zal de ChristenUnie oud-wethouder Hans de Graaf naar voren schuiven. Mocht D66 mee gaan doen, dan zal de huidige wethouder Pepijn Vemer zijn klus graag afmaken. Gemeentebelangen zal in een gedoogconstructie geen wethouder hoeven leveren, maar mocht het nodig zijn dan is Ben Leistra beschikbaar. Bij de nieuwkomer Tynaarlo Nu zal lijsttrekker Richard Aeilkema de voornaamste kandidaat zijn. Bij de grootste partij, Leefbaar Tynaarlo, zullen naar alle waarschijnlijkheid twee personen de kandidaat zijn voor een rol als wethouder, namelijk Annemarie Machielsen en Jurryt Vellinga zelf.