Vandaag (26 april) is het 75 jaar geleden dat ons lokale weekblad Dorpsklanken het levenslicht zag. Er was in 1946 duidelijk behoefte aan een eigen krant in de gemeente, zo lezen we in het inleidende artikel op het 4 pagina’s tellende blaadje, dat tot op heden nog steeds gesierd wordt met het wapen van Eelde (‘in goud een omgewende opvliegende raaf van sabel, aan wier bek een kruisboog van azuur hangt, met schacht en kruk van keel. Het schild gedekt door een gouden kroon van drie bladeren en twee parels’). 

Al eerder was er een ‘krantje’ geweest voor de dorpsgemeenschap, luisterend naar de naam ‘Contact’, maar dat was blijkbaar ter ziele gegaan. Zou de naam van het huidige kwartaalblad van de Historische Vereniging Ol Eel ‘Kontakt’ daar in de verte wellicht toch nog iets mee te maken hebben?
In deze eerste uitgave van Dorpsklanken lezen we verder hoe de dorpsgemeenschap ervoor kan zorgen dat de levensvatbaarheid van het blad kan worden gestimuleerd door 1) een abonnement te nemen 2) te adverteren en 3) te schrijven. De wens is, dat in het blad allerlei uiteenlopende meningen, richtingen en overtuigingen aan het woord komen om elkaar meer te leren begrijpen en verdragen. Een nobel streven!

In de redactie nemen plaats meester Tammo J. Biewinga en dominee Pieter J. van Leeuwen. De administratie zal worden verzorgd door S. v/d Woude en als bezorgers gaan fungeren H. Arends en E. Ipema. De abonnementsprijs wordt bepaald op ƒ 0,50 per kwartaal. De advertenties kosten 15 ct. per mm en de kleine advertenties en familieberichten 10 ct. per mm. Ze kunnen worden opgegeven ‘aan den administrateur en de bezorgers’ en aan B. de Vries, Onlandsche Weg 19. In de bewoording van die tijd ontbreekt in deze eerste uitgave ook een woord van de burgemeester (B. Struben) niet: “Moge de gedachte van deze dorpsgemeenschap steeds in dit weekblad weerklank vinden; tot heil van onze samenleving, ten bate van onze nationale kracht.”

In de eerste editie van Dorpsklanken kunt u op uw gemak nog eens doorlezen wat er zoal gepubliceerd werd en waar de aandacht naar uitging: o.a. mededelingen van het Gemeentebestuur, van de zangvereniging, de Eelder Jeugdgroep, kerknieuws en politiek nieuws.

We zien de vooraankondiging van de door Herman Rinket’s Variété te presenteren “Sterrenparade” in Café Centraal op 6 mei. Tevens lezen we de annonce dat de ‘Gemengde Zangvereniging A.D.O.’ onder leiding van Will van Dijk op 28 april in De Twee Provinciën het blijspel ‘Hanengevecht’ opvoert. Na afloop is er NACHTBAL tot 2 uur (!) met het dansorkest The Flying Fingers (met op gitaar plaatsgenoot Chris Koole, die zijn carrière later beëindigde als zanger in het Eelder Shantykoor).

Opvallend is e aankondiging van de Nationale Feestdag, die gevierd gaat worden op 4 mei! Zowel op vrijdag 3 mei als op zaterdag 4 mei wordt er een uitgebreid programma gepresenteerd in Eelde-Paterswolde. Dit in tegenstelling tot heden ten dage, wanneer 4 mei de dag is van de dodenherdenking en op 5 mei de bevrijding wordt gevierd.

75 jaar geleden was dit nog niet aan de orde. In 1946 vierde men dus nog op 4 mei de bevrijding, exact een jaar nadat op 4 mei 1945, om precies te zijn om 18:30 uur, op de Lüneburger Heide in Duitsland de onvoorwaardelijke overgave van alle Duitse troepen in Nederland, noordwest-Duitsland, Helgoland en Denemarken werd geaccepteerd. Een dag later vonden de besprekingen over de capitulatie plaats in Hotel De Wereld in Wageningen. Hierbij was ook Prins Bernhard aanwezig. De overgave werd hier echter niet ondertekend.

Sinds 1947 herdenkt Nederland op 4 mei tijdens de Nationale Herdenking zijn oorlogsslachtoffers. Tot eind jaren ‘80 verschilden de organisatoren, de plaatsen en tijdstippen waarop herdacht werd en wie herdacht werden. Aan die verwarring werd eind jaren ’80 een einde gemaakt. De instelling van het Nationaal Comité 4 en 5 mei in 1987 leidde tot een grotere eenheid van de Nationale Herdenking.

In de daaropvolgende mei edities van Dorpsklanken laten de plaatselijke ondernemers al gauw van zich horen middels leuke advertenties, waarvan u er een aantal op een aparte pagina terug vindt. (bijlage) Herhaaldelijk wordt in Dorpsklanken aangedrongen om toch vooral in eigen dorp te kopen om de middenstand te steunen. Ook de politiek neemt direct al een belangrijke plaats in, in Dorpsklanken No. 5 van vrijdag 24 mei 1946 vinden we al een eerste verkiezingsuitslag: (ook als bijlage)

Foto’s zien we in deze eerste jaargang van Dorpsklanken nog niet. Daarvoor moeten we wachten tot Jaargang 3 No. 34 van vrijdag 27 aug. 1948, wanneer koning Wilhelmina het voorblad siert. Een enkel fotootje vinden we terug in oktober 1950, maar pas in 1956 komen foto’s regelmatig in de krant naar voren.

Veel edities van Dorpsklanken zijn inmiddels gescand en gedigitaliseerd. Hopelijk kan straks ook eenieder die online raadplegen, een prachtig naslagwerk van 75 jaar dorpsgebeuren.

Tekst Jur Eckhardt