Wethouder heeft geen interesse in alternatief plan

door Frans Nuninga

De aanpak van het Eelder centrum is bijna afgerond. Dat meldde het College van B en W afgelopen week in deze krant. De inrichting van het centrum aan de oostzijde van de Hoofdweg is klaar en de bouwplannen aan de Hoofdweg zijn in nauw overleg met bewoners tot stand gekomen, zei de gemeente. Ook laat het College weten dat er aan het plan waarin voorzien wordt in de bouw van 33 appartementen op de hoek van de Burgemeester Strubenweg niet getornd gaat worden. Wethouder René Kraaijenbrink liet weten ‘geen interesse te hebben’ in een alternatief plan dat door een aantal ondernemers werd ontwikkeld. Wie de ontwikkelingen in de loop van de tijd heeft gevolgd komt tot de ontdekking dat er in het gemeentelijke artikel zaken worden achtergehouden, onjuist zijn en onvoldoende zijn overwogen. We nemen de zaak nog eens onder de loep.

De historie

“De centrumontwikkeling kent een lange geschiedenis. Al in 2003 bleek dat de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte te wensen overlaat”, schrijft de gemeente. Het klopt dat de ontwikkeling van het Eelder centrum een jarenlange historie kent. Het was echter niet in 2003 dat er geconstateerd werd dat het anders moest. Al in het voorjaar van 1993 presenteerde de ondernemersvereniging Zakenkring Eelde een uitbreiding en aanpassing van het winkelgebied in de kom van het dorp. Die plannen gingen, net als nu, ook over het gebied tussen de Strubenweg en cafetaria de Komeet. (publicatie Dagblad van het Noorden 4 mei ’93 door deze verslaggever). Hierin werd voorgesteld om een winkelpromenade aan de Kerkhoflaan te realiseren om zo een ‘dubbele bewinkeling’ te realiseren in combinatie met de bouw van appartementen boven de winkels.

Aan bestaande plannen wordt niet getornd

De promenade is er intussen gekomen en de uitbreiding van het winkelbestand langs de Hoofdweg is in de jongste plannen grotendeels van tafel geveegd: vanaf de tijdelijke parkeerplaats bij de Jumbo tot aan de Strubenweg mag geen uitbreiding van detailhandel plaatsvinden. In de advertorial van de gemeente, afgelopen week, valt te lezen dat de gemeente vasthoudt aan de afspraken die zijn gemaakt met projectontwikkelaar Vastgoud. Dat betekent dat de gemeente de bouw van 33 appartementen aan de Hoofdweg in de kom van het dorp wil doorzetten. Als dat gebeurt doet dat afbreuk aan de ideeën die in juli van dit jaar door een tweetal ondernemers zijn ontwikkeld. In hun ‘Actualisatie centrumvisie’ stellen zij voor de bouwmassa van de geplande appartementen kleiner te maken zodat er geen parkeergarage hoeft te komen. Bovendien zou er dan extra parkeerruimte aan de zuidzijde van het centrum kunnen komen. En in dat geval zouden er op de parkeerplaatsen langs de Kerkhoflaan meer groenvoorzieningen kunnen worden aangebracht.

Het is opmerkelijk dat B en W onverkort vasthouden aan de plannen van projectontwikkelaar Vastgoud voor de bouw van de appartementen op de locatie ‘Doedens’. Het voorontwerp bestemmingsplan heeft tot 19 juli ter inzage gelegen en de beantwoording van de daarop ingediende zienswijzen is nog niet afgerond. Daarna moet de raad er nog z’n zegje over doen. Vervolgens zal er een definitief voorontwerp ter inzage gesteld worden en pas daarna zal de gemeenteraad het definitieve bestemmingsplan kunnen vaststellen. Met het vooringenomen standpunt dat de ontwikkeling van het plan Doedens door moet gaan nemen B en W dus een voorschot op de besluitvorming waarvan de uitkomst nog allerminst zeker is.

Een twijfelachtige positie

Bovendien is het de vraag of projectontwikkelaar Vastgoud de bouwplannen tot een goed einde kan brengen. De financiële positie van het bedrijf is allerminst rooskleurig. Enige tijd geleden kwam directeur Harm de Vries in de problemen na de verkoop van een pand in Winschoten. Ook beheerde hij het voormalige Sint Lucasziekenhuis waarvan op een gegeven moment de energienota’s niet meer door hem werden betaald. Een groter concern, waarvan Vastgoud deel uitmaakt en waarvan de Vries eigenaar is, ging dientengevolge failliet. De toegewezen curator meldde dat de Vries nog zo’n 2 miljoen euro aan de fiscus moet afdragen. De Vries had al in 2016 plannen op de locatie Doedens te gaan bouwen. Een uitgewerkt plan bleef echter achterwege, ook na herhaaldelijke verzoeken vanuit de gemeente. Achteraf bleek dat er geen bankgaranties waren afgegeven. Hierop trok de gemeente de stekker uit de samenwerking met de Vries. Later zette toenmalig wethouder Nina Hofstra (VVD) de deur naar Vastgoud weer op een kier hetgeen uiteindelijk heeft geleid tot de plannen die nu voorliggen.

Inspraak een wassen neus

In ‘Dorpsklanken’ van twee weken geleden schrijft de gemeente dat de plannen voor het Eelder centrum tot stand zijn gekomen na inspraak met de bewoners: “In gezamenlijkheid is een bestemmingsplan en een beeldkwaliteitsplan gemaakt”, juichen de opstellers van het artikel. Bij die opmerkingen zijn een aantal kanttekeningen te plaatsen. In 2008 werd er een Klankbordgroep in het leven geroepen waarmee de ontwikkeling van het centrum zou worden doorgesproken en in gang zou worden gezet. Dat overleg verliep aanvankelijk op positieve wijze. Totdat in de vorige raadsperiode het dossier ‘Eelde’ werd overgenomen van wethouder Miriam van Dijk door Nina Hofstra. Vanaf dat moment kwam de klad in het overleg en werd de Klankbordgroep buiten verdere ontwikkelingen gehouden. Ook een aanpassing van een inmiddels in gezamenlijkheid opgesteld Beeldkwaliteitsplan (BKP) werd zonder overleg met de Klankbordgroep gedaan. (2016). In 2017 werd het aangepaste BKP aan de raad voorgelegd en aangenomen zonder dat raadsleden informeerden of de veranderingen wel met de Klankbordgroep waren overlegd en vastgesteld. Pikant detail hierbij is overigens dat het BKP werd voorgelegd nadat het bijpassende bouwplan al was ingediend. De PvdA-fractie in de raad reageerde destijds dan ook hoogst verbaasd: “De procedure hoort toch andersom te zijn?”, vroeg het raadslid Kees de Graaf zich af. In juli 2017 gaf de gemeente aan dat er geen onderwerpen meer waren waarvoor adviezen van de Klankbordgroep nodig zouden zijn en dat de groep maar moest worden ontbonden. Dit besluit werd eenzijdig genomen. Er werd vervolgen een avond belegd waarop bewoners werden geïnformeerd over de nieuwste plannen. Van inspraak was en is in het geheel echter geen sprake geweest.

Afspraken met voeten getreden

Afgelopen week spraken wij met een lid van de voormalige Klankbordgroep. In dit gesprek bleek dat de Klankbordgroep nooit zou hebben ingestemd met de (eenzijdige) veranderingen in het Beeldkwaliteitsplan. Het oorspronkelijke plan kwam tot stand op basis van gemaakte afspraken met de groep. Hierin werd vastgelegd dat de nieuwbouw en verbouw van het Eelder centrum een dorps karakter zou krijgen in samenhang met de bestaande (historische) dorpse bebouwing. Het grote bouwvolume van de geplande appartementen sluit hier niet bij aan. De huidige aanpak heeft een stedelijke allure die niet past bij de dorpse identiteit van de kom in Eelde. Door de appartementen onder te brengen in drie gebouwen komt het geheel minder massaal over dan in een eerder plan. Deze ingreep is echter genomen om de massaliteit van het geheel alleen maar te maskeren. De gemeente beweert dat het oorspronkelijke BKP onverkort geldt, maar dit is gezien het bovenstaande absoluut niet het geval. In dat kader valt het op dat de maatvoering van de te bouwen complexen nergens in het BKP vermeld staat. In feite probeert de gemeente met een woordenspel de nu voorliggende plannen erdoor te drukken. In de jongste plannen wordt er gewag van gemaakt dat het ontwerp aspecten van de Amsterdamse School in zich herbergt. Dat moge zo zijn, maar de poging om op die manier aan te sluiten bij de historische dorpskern had beter achterwege kunnen blijven.

Over de jongste plannen organiseerde de gemeente onlangs een avond waarop inwoners werden geïnformeerd over de bedoelingen. De opmerking dat er sprake zou zijn geweest van een ruimschootse ‘inspraak’ is echter niet juist. Niet alleen ontbeerde de Klankbordgroep de ‘inspraak’ ook met de reacties van de bewoners werd tot nu toe op geen enkele wijze rekening gehouden.

Wethouder houdt zich afzijdig

Het alternatieve plan van de ondernemers werd in juli van dit jaar gepresenteerd in de Waterburcht. Aanwezige raadsleden reageerden verrassend positief op de voorstellen die veel meer recht doen aan de huidige bebouwing van de dorpskern. Ook aanwezige ondernemers reageerden enthousiast. Vanzelfsprekend nodigden de opstellers van de ‘Actualisatie Centrumvisie Eelde ook de verantwoordelijk wethouder, René Kraaijenbrink, uit voor deze bijeenkomst. Deze liet echter weten ‘geen interesse’ te hebben voor de plannen. Dit blijkt uit een mailwisseling met de wethouder die in het bezit is van deze krant. Van een getoonde belangstelling is tot op heden nog steeds niets gebleken. De gemeente schrijft wel in het artikel van vorige week graag met de ondernemers te willen praten over de invulling van de open plekken in het dorp, maar tot nu toe is van die bereidwilligheid niets gebleken. Projectontwikkelaar Harm de Vries (Vastgoud) heeft aangegeven vast te willen houden aan de bouw van de 33 appartementen.

Open plekken

De gemeente schreef vorige week dat de ondernemers in hun plan ook ideeën hebben over de invulling van de open plekken in de kom van het dorp naast de Hema en tussen café-theater Boelens en de Primera. “Maar, zegt de gemeente, “daar zijn nog geen concrete plannen voor.” Deze krant vernam echter uit betrouwbare bron dat er wel degelijk plannen zijn om de ruimte naast de Hema in te vullen.

Parkeerproblemen

De gemeente beweert dat er, nadat de aanpak van het centrum is afgerond, voldoende parkeerruimte zal zijn. Dat is niet het geval. Wanneer de 33 appartementen gebouwd zijn vervalt de parkeerruimte bij de Jumbo. Het gaat hierbij om 50 plekken die door de gemeente nu wel meegeteld worden. Daarmee voldoet de gemeente niet meer aan de parkeernormen in relatie tot de samenstelling van het centrum. Bovendien zijn de parkeergelegenheden op het Kampje dikwijls niet beschikbaar vanwege de evenementen die er georganiseerd worden en vanwege het bezoek aan museum De Buitenplaats. Mochten er onverhoopt nog nieuwe winkels in het centrum bijkomen dan zal de parkeergelegenheid nijpend worden. De voorstellen van de ondernemers voorzien ook in de vestiging van de bibliotheek en het klompenmuseum in het centrum van Eelde. Voor de bezoekers hiervan zal ook parkeerruimte nodig zijn.

Nog geen gelopen race

Al met al wekt de gemeente de indruk dat de ontwikkeling van het Eelder centrum een gelopen race is. Dat valt te betwijfelen. De ingediende zienswijzen moeten nog worden behandeld in de raad. Projectontwikkelaar Vastgoud heeft financiële problemen. De procedure bij de aanpassing van het Beeldkwaliteitsplan is onjuist geweest. De vermeende inspraak stelde niets voor. Zo lang het bestemmingsplan niet onherroepelijk is staat de weg naar de Raad van State voor bezwaarmakers open. In dit geval zal het niet de eerste keer zijn dat dit rechtsorgaan een streep door de plannen haalt. En dan herhaalt zich de geschiedenis en duurt de ellende in het Eelder centrum weer een tijd voort. Om dat alles te voorkomen zou het een goede zaak zijn wanneer wethouder Kraaijenbrink wel de moeite wil nemen om te luisteren naar wat ‘goed voor Eelde’ zou kunnen zijn. Wordt vervolgd.