‘We kunnen het maar één keer goed doen’

De kom van Eelde komt erg rommelig over en door de gaten in de winkelstructuur kan er niet gesproken worden van een toekomstbestendig en aantrekkelijk centrum. Sfeer en gezelligheid ontbreken. Er is sprake van te weinig variatie in het winkelbestand waardoor er in het dorp niet echt ‘gewinkeld’ kan worden. Het is een kwestie van de dagelijkse boodschappen doen en meer niet.

Om in die situatie verandering te brengen heeft het adviesbureau Broekhuis Rijs Advisering uit Zuidhorn op verzoek van de ondernemers Dries Pepping (Jumbo) en Koos Hensen (HEMA) een rapport uitgebracht waarin de visie op het centrum geactualiseerd wordt en een totaalplan voor de ontwikkeling ervan wordt gepresenteerd.

Al 11 jaar een centrumplan…
Al in het jaar 2008 is er een basis gelegd voor de ontwikkeling van het Eelder centrum. Toen al werd gezegd dat de bestaande voorzieningen in het hart van het dorp versterkt moesten worden en dat er nieuwe functies moesten worden toegevoegd.

Met andere woorden: elf jaar geleden werd al opgemerkt dat het winkelaanbod aan verbetering toe was. Daar werd nog aan toegevoegd dat er ook een kwaliteitsslag moest worden gemaakt aangaande de horeca en dat de recreatieve functie van het centrum wel een oppepper zou kunnen gebruiken.

Binnen dat geheel paste ook een verbetering van de openbare ruimte. Een betere bouwkundige structuur

zou bereikt kunnen worden door de sloop van panden in het centrum en het invullen van braakliggende terreinen.

Samenvattend was de gedachte dat er in Eelde een compleet, compact en comfortabel centrum moest komen. En binnen die doelstelling achtte men een verplaatsing van verspreide voorzieningen tussen Eelde en Paterswolde noodzakelijk.

Inmiddels is een deel van bovengenoemde voorstellen omgezet in een aantal concrete resultaten. De locatie Evenhuis & Amerika (Balsters) heeft een metamorfose ondergaan, de Hema kreeg een nieuw onderkomen en de Jumbo is uitgebreid op het achterste gedeelte van de plek waar vroeger garage Koops gevestigd was.

Nog niet klaar voor de toekomst
De initiatiefnemers van het nieuwe plan constateren dat met deze veranderingen het centrum van Eelde nog niet toekomstbestendig is en ook nog niet voldoet aan de wensen die in de visie uit 2008 worden genoemd: er zijn nog steeds braakliggende terreinen en een verdere versterking van de winkel- en recreatieve functies laat nog op zich wachten.

Om die reden achtten Pepping en Hensen de tijd rijp om te komen tot een actualisatie van de centrumvisie. Enerzijds om te zien in hoeverre nieuwe ideeën vanuit de private sector een meerwaarde zouden kunnen hebben voor de toekomst van het Eelder centrum en anderzijds om te bezien welke voorwaarden van belang zijn voor de toekomst.

Wat die voorwaarden betreft gaat het onder andere om de bereikbaarheid van de voorzieningen en om de parkeermogelijkheden. Daarnaast achten de onderzoekers de stedenbouwkundige kwaliteit en de aantrekkelijkheid van het verblijfsklimaat van belang. Anders gezegd: nieuwbouw moet zich verhouden tot de al bestaande invulling van het centrum en binnen de historische context daarvan en de bezoekers van het Eelder centrum moeten een sfeer ervaren van gezelligheid en comfort.

De voorstellen omvatten een integraal plan voor het hele centrum waarbij er een aantal ideeën zijn ontwikkeld voor de invulling van een aantal deellocaties. We lopen ze even langs:

 

Nieuwe winkels
Op het braakliggende terrein waar vroeger de winkel van de gebroeders Deelsnijder was gevestigd willen de initiatiefnemers twee nieuwe winkelunits bouwen tussen het parkeerterrein aan de oostzijde en de Hoofdweg. Twee ondernemers uit het gebied tussen Eelde en Paterswolde hebben laten weten geïnteresseerd te zijn om hun zaken te verplaatsen naar deze nieuwe locatie.

De kavel is in eigendom van RVG Vastgoed Nederland uit Oosterbeek. Deze projectontwikkelaar heeft al laten weten graag aan de voorgestelde ontwikkelingen mee te willen werken.

Het is de bedoeling dat boven de nieuwe winkels enkele appartementen worden gebouwd met zicht op de Hoofdweg. Ook wordt er voorgesteld appartementen te realiseren boven de winkel van Balsters en de twee aangrenzende panden aan de zuidzijde ervan.

Culturele trekkers naar het centrum
Tussen de Primera en theatercafé Boelens stond ooit de slagerij van Klinkhamer. Nu ontsiert een braakliggend terrein tussen beide panden het aangezicht. In het nieuwe totaalplan wordt er een forse injectie gegeven aan de recreatieve functie van het Eelder centrum.

Voorgesteld wordt om het Klompenmuseum van de Wolfhorn te verplaatsen naar deze nieuwe plek. Over deze mogelijke verplaatsing hebben al gesprekken plaatsgevonden en het bestuur van het klompenmuseum heeft enthousiast op het idee gereageerd. “We willen al sinds 2004 naar het centrum. Het cultuur aanbod wordt dan enorm verstevigd. 1 plus 1 is dan snel 3. 

Het is een fantastisch plan dat is ontwikkeld. We zijn blij dat er een totaalplan voor het centrum is gemaakt”, aldus Bertus van den Hof.

Daarnaast wordt ook onderzocht om ook de bibliotheek en Ons Dorpshuis op de bedoelde locatie een nieuw onderkomen te bieden. De aanwezigheid van deze voorzieningen zouden een enorme impuls kunnen geven aan de levendigheid in het dorp en aan de economische belangen van de daar gevestigde ondernemingen.

Meer parkeerruimte
Op de hoek van de Kerkhoflaan naast de Rooie Kater is het al tijden een rommeltje In de integrale Centrumvisie wordt geopperd om dit gebied toe te voegen aan de parkeerplaats tegenover de Lidl waardoor aan de noordzijde van het centrum een betere parkeersituatie ontstaat. Daaraan gekoppeld kan de looproute/boulevard vanaf de Jumbo dan doorgetrokken worden naar de Lidl.

Ook van deze locatie is RVG Vastgoed eigenaar. Overleg met RVG maakte duidelijk dat men bereid is om

medewerking te verlenen aan deze ontwikkeling door verkoop van de grond aan de gemeente Tynaarlo.

Wat dit laatste betreft: hierover moet met de gemeente nog overleg worden gevoerd. In de jongste visie komen we meer appartementen in het centrum boven de winkels. Ook hiervoor is uitbreiding van de parkeervoorziening noodzakelijk.

De locatie ‘Doedens’
Een heet hangijzer is de invulling van de locatie ‘Doedens’. Zoals gemeld ligt op het gemeentehuis het ontwerpbestemmingsplan ter inzage waarin sprake is van de bouw van 34 appartementen met onderliggende parkeergarage. Het complex is opgedeeld in een drietal wooneenheden: een langgerekt blok van 11 meter hoog langs de Hoofdweg, een blok van 8 meter hoog aan de Burgemeester Strubenweg en een blok daarachter, grenzend aan het parkeerterrein van de Jumbo.

Een vorig plan werd door veel inwoners te massaal gevonden en niet passend binnen de bestaande dorpskern. Ook voldeed dit plan niet aan het uitstaande Beeldkwaliteitsplan. Nu is er een nieuw ontwerp gemaakt door architectenbureau HJK en opnieuw voldoet dit plan niet aan het Beeldkwaliteitsplan. In plaats van dat er een plan wordt ingediend dat voldoet aan het door de raad vastgestelde Beeldkwaliteitsplan wordt deze gewoon aangepast zonder enige vorm van overleg met de raad of de burgers die zich hebben laten vertegenwoordigen in de klankbordgroep.

Nog steeds ogen de bouwblokken veel te massaal om met recht een passend onderdeel van het Eelder centrum te kunnen uitmaken. De keuze van de architect om de nieuw woningen het cachet te geven van de

 

 ‘Amsterdamse school’ komt niet tegemoet aan de historische context van het Eelder centrum.

De massale indruk van het geheel is niet anders dan in de vorige voorstellen en detoneert in sterke mate met het beeld van de Dorpskerk uit de veertiende eeuw (!) en het museum de Buitenplaats. Dat is ook de conclusie in het door Broekhuis opgestelde rapport.

Win-win situatie
De initiatiefnemers Pepping en Hensen willen dhr. Doedens niets tekortdoen. Daarom stellen zij voor de voorzijde van de showroomlocatie (nu parkeerplaats aan de Hoofdwegzijde bij de Jumbo) te ruilen met het achterste deel van zijn terrein waardoor er een win-win situatie ontstaat: Doedens kan woningen ontwikkelen aan de zijde van de Hoofdweg en de gemeente kan de parkeervoorzieningen op peil houden.

Zij stellen daarom voor om op een veel kleinere schaal woningen te bouwen op de genoemde locatie en om aan de Burgemeester Strubenweg 50 extra parkeerplaatsen te realiseren waar bezoekers van de Dorpskerk en ‘t Loughoes gebruik van kunnen maken. Op kleinere schaal bouwen zal in ieder geval goed vallen bij buurtbewoners die zich vooral zorgen maken om de bouw die al dan niet tegenover hun huizen gaat plaatsvinden.

Parkeerperikelen
Voor wat de parkeerruimte is er in mei van dit jaar gedurende drie dagen een kentekenonderzoek verricht op alle parkeerplaatsen in en rondom het centrum. Daarmee werd de bezettingsgraad en de parkeerduur per parkeerplaats en per dagdeel in beeld gebracht. Gebleken is dat het parkeren, zowel kwalitatief als kwantitatief, als gemiddeld kan worden aangemerkt. De parkeerdruk is vrij fors en de parkeerduur is tamelijk lang. De tijdelijke uitbreiding op de voormalige showroom heeft daarmee haar noodzaak al bewezen.

Ook winkeliersvereniging EPZ uitte hier al eerder haar zorgen over in de voorliggende plannen van VastGoud. Met de verwachte toename van winkels in het centrum zal die druk alleen maar groter worden. Aan de noordzijde, bij de Lidl, is de parkeerruimte aan de krappe kant en vaak staat het er vol. Ook langs de Hoofdweg wordt volop geparkeerd. Met name op de vrijdag komt de parkeerdruk boven de 85% uit: op die dag worden er bijna 14% van de auto’s 3 uur of langer gestald. Op de zaterdag gaat het om 7,2%.

Vandaar dat er in de Centrumvisie voor gepleit wordt om de parkeerruimte op de hoek van de Kerkhoflaan tegenover de Lidl uit te breiden. De grote parkeerplaats langs de Kerkhoflaan zou, wat de opstellers van de Centrumvisie betreft, wel met wat meer groen kunnen worden aangekleed.

Daarnaast is er de zichtbaarheid van de voorzieningen gemiddeld. Dat geldt ook voor de looproutes. Dit wordt met name veroorzaakt door de achtertuin van theatercafé Boelens en het terrein naast de Rode Kater. Wanneer de tuin van Boelens wordt veranderd in een paviljoen dat als dag-terras zou dienen, zou dit voor een goede aanpassing kunnen zorgen. Bovendien is er dan sprake van dag-horeca waar de detailhandel van kan profiteren.

Positieve reacties
Vorige week dinsdag werd de nieuwe centrumvisie voorgelegd aan de ondernemers uit Eelde-Paterswolde en Eelderwolde. Er werd enthousiast op de presentatie van de plannen gereageerd. Een dag later waren het college van burgmeester en wethouders en de gemeenteraadsleden uitgenodigd.

Wethouder Kraaijenbrink gaf aan de uitnodiging geen gehoor. De aanwezige leden van de raad waren verrast door de nieuwe plannen en reageerden positief op de gedane voorstellen. Bijgaand leest u de reacties van enkele raadsleden. Overigens stellen de initiatiefnemers dat er géén sprake is van een dichtgetimmerd plan, maar van een visie op de toekomst, waarvan de inhoud stap voor stap tot een concrete vertaling zou kunnen leiden.

Inspraak?
Tot slot: twee weken geleden presenteerden projectontwikkelaar VastGoud en de gemeente Tynaarlo de opzet voor de bouw van 34 appartementen in de kom van Eelde op de locatie ‘Doedens’. Het tijdstip waarop deze presentatie plaatsvond was erg ongelukkig gekozen. Veel dorpsgenoten waren daardoor niet in staat kennis van de plannen te nemen. Ook werd de bijeenkomst niet aangekondigd in de gangbare media. Alleen de Staatscourant en het Gemeenteblad maakten er melding van.

In zijn reactie op de nieuwe Centrumvisie merkte de fractievoorzitter van Leefbaar Tynaarlo, Casper Kloos, op niet te hopen dat er door het houden van de bijeenkomst straks gezegd wordt dat er qua inspraak aan de voorgeschreven procedures is voldaan.

De nieuwe plannen van VastGoud ontberen tot nu toe elke vorm van inspraak met dien verstande dat nog enkele dagen het ontwerpbestemmingsplan ter inzage op het gemeentehuis ligt.

Hierop kunnen nog zienswijzen worden ingediend die in het uiteindelijke raadsbesluit meegenomen kunnen worden. Overigens biedt de geboden informatie nauwelijks concrete info over de bouwtechnische aspecten van het plan.

Nu de nieuwe plannen er liggen zal de gemeente haar verantwoordelijkheid moeten nemen om een goed en evenwichtig centrum in Eelde te realiseren voor de ondernemers in het dorp en voor de inwoners op basis van weloverwogen afspraken, gebaseerd op een uitgebalanceerde consensus, waarin ook de belangen van de betrokken ontwikkelaar(s) worden betrokken.

De reacties van enkele gemeenteraadsleden

Reactie Hennie vd Born (Christenunie)
“We zullen eerst moeten afwachten hoe het plan voor de bouw van de appartementen gaat vallen. Het voorontwerp van het bestemmingsplan ligt nu ter inzage. Persoonlijk vind ik het geplande appartementengebouw langs de Hoofdweg veel te massaal en geen recht doen aan de historische kern van Eelde. In het nieuwe visieplan moet vooral ook gekeken worden naar het beeld wat daardoor aan de Hoofdweg gaat ontstaan. Het spreekt mij wel aan dat er in de jongste ideeën sprake is van niet te grote gevels die goed staan bij de naastliggende omgeving. Er is gezocht naar een manier die recht doet aan de uitstraling van de Dorpskerk en museum de Buitenplaats. Mocht het plan van VastGoud niet doorgaan dan is het niet erg dat de ontwikkeling van de kom wat langer gaat duren. We kunnen het maar één keer goed doen. In afwachting van de verdere voorgang kan de locatie ‘Doedens’ met wat kunstgrepen tijdelijk aan het zicht worden onttrokken.”

Reactie Gezienus Pieters (VVD)
“De nieuwe plannen zijn verrassend te noemen en de moeite waard om verder bestudeerd te worden. Een vergelijk met de plannen van VastGoud is moeilijk te maken. Wat er nu wordt ingebracht is veel omvangrijker van aard. Bij het maken van een afweging moet er wel rekening gehouden worden met de rechten en posities van alle betrokkenen. De opmerking dat het plan van VastGoud een verdere ontwikkeling van ondernemers in de kom van het dorp in de weg staat deel ik niet. Vaak worden er plannen gemaakt die achteraf een andere wending krijgen of niet doorgaan waarbij men weer terug is bij af. Misschien moet dit ook een overweging zijn bij het maken van een juiste keuze. De plannen voor de locatie ‘Doedens’ zijn namelijk wel in een ver gevorderd stadium na een lange weg ernaartoe.

Reactie Casper Kloos (Leefbaar Tynaarlo)
“Het nieuwe visieplan voor de kom van Eelde verdient het zeker om nader bekeken te worden. Daarentegen lopen nu de procedures met betrekking tot de invulling van het terrein ‘Doedens’. We zullen eerst de ingebrachte zienswijzen met betrekking tot dit plan moeten afwachten, willen we de nieuwe actualisatie van de Centrumvisie een kans geven. Het lijkt me van belang dat we samen met het college en de fractievoorzitters ons wat nader gaan buigen over wat er nu voorligt. Het spreekt mij wel aan dat er een totaalplan voor het centrum van Eelde op tafel ligt. Wel moet opgemerkt worden dat de geplande bouw van 34 appartementen langs de Hoofdweg en de Burg. Strubenweg tot stand is gekomen nadat Jumbo-eigenaar Pepping en VastGoud en de gemeente in onderling overleg hierover afspraken hadden gemaakt met betrekking tot verdeling van het onderhavige terrein. Om dat te veranderen zullen de partijen weer om de tafel moeten met respect voor elkaars belangen. Overigens vind ik het plan voor de locatie ‘Doedens’ ook in de aangepaste uitvoering van VastGoud nog steeds veel te massaal en niet passen binnen het Beeldkwaliteitsplan. In de nieuwe visie van Pepping en Hensen wordt voorgesteld om het Klompenmuseum, het Dorpshuis en de bibliotheek een plek te geven op de locatie Klinkhamer (tussen de Primera en theatercafé Boelens). Dat vind ik een uitstekend idee. Wel brengt e.e.a. weer de nodige onrust met zich mee. Temeer, omdat de Lidl ook een nieuw pand aan de Hoofdweg wil dat dubbel zo groot is als de huidige supermarkt. (2000 m2). Dat vind ik trouwens een slecht voorstel waar niemand op zit te wachten. Er gaan inmiddels stemmen op om in Eelde de burgerij en de ondernemers mee te laten praten in een participatieproject. Dat is ook in Zuidlaren gebeurd.”

Foto’s: Johan Wolfard 

Schetsen: TEAM 4 Architecten