Al langer dan vijf jaar wordt er gediscussieerd over de mogelijke komst van een megasupermarkt in de wijk Ter Borch. Bewoners kochten er een bouwkavel in de veronderstelling in een rustige en groene wijk te kunnen gaan wonen. Het plan om in het entreegebied langs de Borchsingel een super te bouwen met een bedrijfsoppervlakte van maar liefst 3000 m2 brengt de gemoederen onder de bewoners en onder ondernemers in Eelde-Paterswolde en in Groningen-Zuid al jaren flink in beweging. De gemeenteraad besloot in november 2017 met 12 stemmen voor en 11 tegen om het ontwerpbestemmingsplan als onderdeel van een gecoördineerde besluitvorming ter visie te leggen. Op 9 april a.s. zal voor de laatste keer een discussie plaats vinden over de plannen. Na rijp beraad zal dan op 7 mei het definitieve oordeel geveld worden. Het gaat dan nog spannend worden: het is de vraag of de fractie van de PvdA voor of tegen gaat stemmen.

In november 2017 keerde de PvdA zich niet tegen de bouw van een supermarkt in Ter Borch. Maar een megastore van met maar liefst 2000 m2 winkelruimte en 1000 m2 buitenruimte vond woordvoerder K. de Graaf destijds wel te gortig: “Het kan wel wat compacter”, liet hij weten. Daarnaast had de PvdA moeite met de inpassing van het gebouw. Met name de aanleg van de parkeerplaatsen zou de groene entree van de wijk Ter Borch geweld aan doen. In het oorspronkelijke plan maken voetgangers, schoolkinderen en klanten die per fiets naar de super zouden gaan en vrachtwagens (13 per dag) gebruik van dezelfde toegang aan de Ter Borchlaan en volgen ze dezelfde route langs het parkeerterrein voor personenauto’s. Ook laat het bouwontwerp in eerste opzet zien dat achteruitrijdende vrachtwagens de doorgaande route voor voetgangers en fietsers kruisen om in de los- en laadzone te komen. Een motie om de gewenste aanpassingen aan te brengen haalde het echter niet in de raad. Uiteindelijk stemde de fractie tegen het supermarktplan.

Aanpassingen

Nu het definitieve bestemmingsplan met bijbehorende omgevingsvergunning voorligt, blijkt dat burgemeester en wethouders wel geluisterd hebben naar de bezwaren van de PvdA-fractie. In het collegevoorstel worden een aantal verkeersaanpassingen genoemd waarmee de partij wellicht over de drempel getrokken kan worden. Het college trekt hiervoor 580.000 euro uit. Er komen maatregelen om het langzame verkeer bij de scholen te bevorderen. Ook wordt autoverkeer tussen de parkeerterreinen van de supermarkt en de basisscholen onmogelijk gemaakt. Daarnaast worden het fiets- en voetpad bij de supermarkt verbreed en worden de uitritten aan de Woltsingel en het Zweerdeneiland aangepakt. Het lijkt erop dat het college met de voorgestelde maatregelen de PvdA tegemoet wil komen in haar bezwaren. Als dat lukt dan zal het supermarktplan worden aangenomen. Is de fractie niet tevreden, dan zullen de plannen met een nipte meerderheid worden afgewezen en in duigen vallen. En daarmee neemt de fractie in deze kwestie een sleutelpositie in. Overigens liet fractievoorzitter Koos Dijkstra aan deze krant weten dat het niet aan de PvdA is om iets te zeggen over de grootte van de supermarkt. Hij herinnert eraan dat uit onderzoek is gebleken dat er in de wijk en in de omgeving ervan wel behoefte is aan een megasuper. De zorgen van ondernemers worden door zijn fractie wel begrepen, maar, zo zei Dijkstra: “Dat is niet aan ons”. De aanpassingen aan de verkeerssituatie zullen nog nader door zijn partij bekeken worden. Er moet in dit verband wel gemeld worden dat andere onderzoeken de komst van een grote supermarkt afraden.

Zeggenschap

Zoals het bij het indienen van een bestemmingsplanontwerp betaamt, mag iedereen hierover z’n zegje doen. Met betrekking tot de supermarktplannen in Ter Borch zijn er 106 zienswijzen ingediend. Onder de reacties waren er 20 voor de komst van de supermarkt en er waren 84 tegenstanders. De voorstanders vinden dat er in ieder geval een supermarkt in de wijk moet komen. Anderen dragen als argument aan dat in dat geval de woningen in Ter Borch beter zijn te verkopen. De tegenstanders hebben vooral moeite met de gevolgen met betrekking tot de verkeersafwikkeling. Ze verwachten – op basis van onderzoek – dat de komst van de supermarkt bijna 5000 verkeersbewegingen meer zal generen dan nu het geval is.  De gemeente vindt het acceptabel dat er ter plaatse per dag zo’n 6000 auto’s passeren. In de daarbij passende berekeningen is geen rekening gehouden met de bouw van een super. Mochten er toch meer voertuigen passeren, dan is dat volgens B en W geen probleem: de Borchsingel zou maximaal 20.000 dagelijkse verkeersbewegingen aankunnen. Ook de aantasting van het groene karakter is de tegenstanders een doorn in het oog. Bij de aankoop van een kavel was hen beloofd dat er zelfs geen super in de wijk zou komen. De verkeersveiligheid staat echter los van het bestemmingsplan voor de supermarkt. Ook de Raad van State – waar de tegenstanders beroep hadden aangetekend tegen de plannen – bevestigde dit in haar uitspraak van 2 augustus 2017.

Geen luisterend oor

In de hierboven genoemde raadsvergadering van november 2017 sprak de PvdA haar ergernis erover uit dat er te weinig geluisterd was naar de zienswijzen die op het ontwerpbestemmingsplan waren ingediend. Ook met betrekking tot het definitieve ontwerp konden betrokkenen opnieuw hun zegje doen. Het is de vraag of de fractie nu wel tevreden is over de wijze waarop met de ingediende meningen is omgegaan. Degenen die bezwaar hebben gemaakt tegen de plannen vinden in ieder geval dat hun visies grotendeels onder de tafel zijn geveegd. Dat geldt niet alleen voor de bewoners van Ter Borch die de plannen niet zien zitten, maar ook voor ondernemers in Eelde-Paterswolde en Groningen-Zuid. De eersten vrezen voor een forse omzetdaling. Zo verwacht de bedrijfsleiding van de plaatselijke Albert Heijn een omzetderving van bijna 20% voor de kiezen te zullen krijgen. Gemiddeld zal er in Eelde-Paterswolde 15% moeten worden ingeleverd. Bovendien wordt er verwacht dat het voor een aantal ondernemingen einde verhaal zal zijn. Overigens zijn de ondernemers uit eigen dorp, verenigd in de vereniging Eelde-Paterswolde Zakelijk, niet tegen de komst van een supermarkt in Ter Borch. Ze vinden dat die er wel mag komen, alleen de maatvoering ervan is, naar hun idee, ver buiten alle proporties. Om hun standpunt inhoud te geven gaven zij onlangs aan het bureau DTNP de opdracht een extra Distributief Planologisch Onderzoek uit te voeren. Hieruit bleek dat een super met een vloeroppervlakte van maximaal 1300 m2 wel realiseerbaar is. Aan deze uitkomst hebben B en W, zo blijkt uit het voorliggende voorstel, geen boodschap. Het college vindt de uitkomst ervan niet representatief genoeg. Zolang er nog geen eindoordeel over de plannen is geveld, blijven de ondernemers druk uitoefenen op de raadsfracties om ook aan hun belangen te denken bij de besluitvorming.

Het Overwinningsplein in Groningen-Zuid

Of dat zal helpen is echter de vraag. In november 2017 staat in het toen voorliggende collegevoorstel aangaande het ontwerpbestemmingsplan te lezen: “Het is niet vereist dat initiatiefnemer en omwonenden met elkaar overeenstemming bereiken”. Dat geldt in dit verband ook voor alle andere betrokkenen, dus ook voor de ondernemers… Die stelling werd in augustus 2017 door de Raad van State bevestigd. Het gaat hier om de ruimtelijke invulling van het beoogde terrein en de omgeving ervan. Uit een enquête onder de bewoners van Ter Borch bleek trouwens dat 65% van hen de komst van de megasuper niet zag zitten. De nu ingebrachte zienwijzen bevestigen dat beeld. Ook de opmerking die toen door de Groninger wethouder Roelof van de Schaaf gemaakt werd is door B en W van Tynaarlo genegeerd. Van der Schaaf zei destijds op een bijeenkomst van Groninger winkeliers: “Als de grond in Ter Borch van de stad Groningen zou zijn geweest, dan zou daar waarschijnlijk nooit een supermarkt met de geplande omvang van 3000 m2 komen!” Nu de plannen voor finale besluitvorming voorliggen, dreigt de uitbreiding van de Jumbo aan het Overwinningsplein niet door te gaan en is het de vraag of de geplande upgrading van het hele winkelcentrum ter plaatse nog wel doorgang vindt. Ook de opmerking van EPZ dat de plannen in Ter Borch zich niet verhouden tot het Retailprogramma dat is uitgebracht door het Provinciebestuur van Drenthe, heeft het college van Tynaarlo niet op andere gedachten gebracht.

Grote belangen gaan voor

Het valt te betreuren dat er in onvoldoende mate rekening is gehouden met de ingediende zienswijzen van degenen die de bouw van een megasuper niet zien zitten. In het ‘Uitvoeringsprogramma 2018-2022 College gemeente Tynaarlo’ staat namelijk vermeld: “Wij zullen de genomen besluiten rondom de vestiging van een winkel respecteren, tenzij zienswijzen aanleiding geven tot een heroverweging”. B en W zien daartoe in hun jongste voorstel aan de raad geen aanleiding. De reden daarvoor lijkt duidelijk: in het collegevoorstel drukken B en W de raad op het hart dat er grote financiële belangen voor de initiatiefnemer op het spel staan als het supermarktplan het niet haalt. Met klem wijst het college erop dat deze beroep zal instellen bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State en bij de Voorzieningenrechter een voorlopige voorziening zal vragen.

Verkeer en verkeersveiligheid

De afwikkeling van het verkeer en de verkeersveiligheid in Ter Borch worden niet als zodanig in het bestemmingsplan voor de supermarkt meegenomen. Toch heeft de gemeente hier opnieuw onderzoek naar laten doen. De resultaten daarvan werden in november van het vorig jaar bekend gemaakt. De belangrijkste conclusie van dat onderzoek was dat piekmomenten aangaande het bezoek aan de supermarkt grotendeels niet samenvallen met de tijden waarop kinderen naar school worden gebracht of van school worden opgehaald. Weliswaar wordt er verwacht dat de super rond 9.00 uur drukker zal worden bezocht, maar dat gegeven botst niet met de verkeersveiligheid omdat dan, zo schrijven de onderzoekers, de verkeersintensiteit aan de Borchsingel minder groot is. Er is berekend dat de komst van de super gemiddeld per dag 4700 auto’s extra zal aantrekken. Dat aantal komt bovenop het maximaal toelaatbare aantal van 6000 voertuigen die de scholen en bijbehorende voorzieningen zullen passeren.

Tot slot

Nu het college een aantal verkeersaanpassingen als wisselgeld tegen de bezwaren van de PvdA heeft neergelegd valt het te verwachten dat deze fractie alsnog overstag gaat. De hierboven vermelde opmerkingen van fractievoorzitter Koos Dijkstra wijzen ook in die richting. Echter, de PvdA heeft ook moeite met de landschappelijke inpassing van de weidewinkel. Wellicht is die drempel wel onoverkomelijk. In dat geval zou gedacht kunnen worden aan het plan B, dat twee jaar geleden werd ingediend door de ondernemers uit Eelde-Paterswolde. Dit plan voorziet in een super met een winkelvloer van 1200 m2 Daarmee worden voor- en tegenstanders tevredengesteld. Na 9 april zal er meer duidelijkheid zijn.

Wordt vervolgd.

Commentaar

Een supermarkt in Ter Borch. Het zou nodig zijn. Waarop dat nu precies gebaseerd is, is volstrekt onduidelijk. Verschillende Distributie planologisch onderzoeken [DPO’s] passeerden de revue. De plannen voor een supermarkt zijn ontstaan in een tijd dat de woningmarkt krimpend was. Inmiddels is die woningmarkt behoorlijk aangetrokken. Daarnaast hebben de online verkopen van de supermarkten in Nederland de afgelopen twee jaar een enorme ontwikkeling doorgemaakt en de verwachting is dat het aandeel online verkopen de komende jaren zal stijgen naar 10% .

Daarmee is het vraagteken achter de plannen voor een supermarkt in Ter Borch alleen maar groter geworden.

Het is te hopen dat de gemeenteraad zich in die zin wat meer laat leiden door het boerenverstand. De behoefte aan een supermarkt is gebaseerd op twijfelachtige onderzoeken. We hebben drie supermarkten in de kern Eelde-Paterswolde en de nodige kleinere speciaalzaken. Het lukt de bewoners in Ter Borch al ruim tien jaar hun boodschappen in huis te halen. De online-ontwikkeling in de detailhandel zal doorzetten en er is vooral noodzaak om de detailhandel te centreren, zoals de politiek dat in Zuidlaren van plan is.

De ondernemers hebben duidelijk aangegeven niet tegen de komst van een supermarkt te zijn, maar wel moeite te hebben met de grootte van de supermarkt. Welke motieven, behalve financiële, zijn er om een (dergelijke) grote supermarkt te bouwen? Een kleinere supermarkt doet recht aan bewoners van de wijk die niet drie kilometer willen rijden. Een kleinere supermarkt doet recht aan al die ondernemers in Eelde-Paterswolde die grote vraagtekens hebben bij het gevoerde beleid. En tot slot doet een kleinere supermarkt recht aan de tijdsgeest waarin de online aankopen zullen toenemen in supermarktland.

Richard Aeilkema

Hoofdredacteur